Qəzza/Qahirə, 29 may (Reuters) - HƏMAS Cümə günü bildirib ki, İsrailin baş naziri Binyamin Netanyahu ölkəsinin Qəzzada nəzarət zonasını genişləndirəcəyini elan etməklə təhlükəli eskalasiyaya yol verib. Fələstinlilər bu plandan narahatlıq ifadə ediblər.
Oktyabr atəşkəs müqaviləsinə əsasən İsrail ordusu Qəzzanın 53%-nə nəzarət edirdi. Lakin Netanyahu cümə günü bildirib ki, bu ərazi ilkin olaraq 70%-ə çatdırılacaq. Tarix və təfərrüatlar açıqlanmayıb.
Fələstinli silahlı qrup, 7 oktyabr 2023-cü ildə İsrailə hücum edərək Qəzzada iki il davam edən dağıdıcı müharibəyə səbəb olub. Netanyahunun sözləri etnik təmizləmə və məcburi köçkünlük planı kimi qiymətləndirilib.
MAJOR MÜBAHİSƏLƏR TƏXİRƏ SALINIB
HƏMAS-ın Qəzza hökumət mətbuat ofisinin rəhbəri İsmayıl əl-Tavabta deyib: “Qəzzada işğalın yeni reallığını tətbiq etmək cəhdi batildir və qanunsuzdur. Netanyahunun bəyanatı təhlükəli eskalasiyadır.”
Atəşkəsin 8 aydan çox davam etməsinə və dünyanın diqqətinin İran müharibəsinə yönəlməsinə baxmayaraq, Qəzza münaqişəsi həll olunmayıb. İsrail hücumları, mülki şəxslərə az yardım çatması və yeni şiddət riski davam edir.
İsrail nəzarət zonasını atəşkəs xəttindən (53%) 64%-ə qədər genişləndirib. Qəzzada 2 milyondan çox insanın çadırlarda yaşadığı ərazidə daha da daralma şəraiti pisləşdirə bilər.
“Hara gedək? Dənizə? Yer yoxdur” – deyir 72 yaşlı Məhəmməd əl-Şaqra Xan Yunis şəhərində.
Keçən il ABŞ prezidenti Donald Trampın vasitəçiliyi ilə əldə edilən saziş Sülh Şurası yaratdı və BMT Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən təsdiqləndi. Lakin ən sərt mübahisələr – HƏMAS-ın tərksilahı, İsrailin tam çıxarılması və Qəzza hökumətinin tərkibi – sonraya saxlanıldı.
İsrail və HƏMAS bir-birini atəşkəsi pozmaqda ittiham edir. Atəşkəsdən bəri İsrail hücumları 900-dən çox fələstinlini öldürüb, fələstinli hücumları isə 4 İsrail əsgərini həlak edib.
İsrail ordusu və baş nazirin ofisi Reuters-in şərh sorğusuna cavab verməyib. Sülh Şurasının sözçüsü Netanyahunun bəyanatına münasibət bildirməyəcəyini deyib. BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləri Böyük Britaniya və Fransa da cavab verməyib.
Almaniya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü deyib ki, İsrailin Qəzzanı daha da bölmək planları Almaniyanı narahat edir.
YENİ ŞİDDƏT RİSKİ
Seçki ilində olan Netanyahu İran və Livan müharibələrində uğursuzluqlara görə tənqid olunur. O, seçicilər qarşısında sərt görünməyə çalışır.
“O, seçicilər qarşısında sərt görünməyə çalışır, rəqibləri isə onu yeddi cəbhədə müharibə aparmaqda, lakin heç birini qazanmamaqda günahlandırır” – deyir Beynəlxalq Böhran Qrupunun İsrail-Fələstin layihə direktoru Maks Rodenbek.
“Tramp administrasiyasından heç bir müqavimət gəlməsə, bu, qanlı geri dönüş riski yaradır” – o əlavə edir.
Qəzza sakinləri üçün İsrailin hərbi təzyiqinin artması qorxuludur. “Atəşkəs görmürük, onlar sarı xəttdən kənara çıxırlar. Dünya nə qədər susacaq?” – deyir Qəzza şəhərindən köçkün Məhəmməd əl-Cündi.
İsraildə təhlükəsizlik tərəfdarları daha sərt hərbi təzyiqin HƏMAS-ı tərksilah etməyin yeganə yolu olduğunu düşünür. “Görünür, başqa bir toqquşmaya doğru gedirik. Amma inanıram ki, bu dəfə daha qısa olacaq və yeni gələcəyə yol aça bilər” – deyir İsrail Milli Təhlükəsizlik Tədqiqatları İnstitutunun tədqiqatçısı Kobi Michael.
