Sakit okeanın dərinliklərində baş verən səssiz bir fəlakət alimləri heyrətləndirib. Nəhəng tektonik plitələrin parçalanma prosesi ilk dəfə canlı müşahidə edilib. Bu nadir hadisə yer qabığının dinamikasına dair yeni suallar doğurur.
Tədqiqatçılar Kaskadiya bölgəsində, Vankuver adasının sahillərində yerləşən "Xuan de Fuka" və "Eksplorer" plitələrində parçalanmanın başladığını aşkarlayıblar. Bu plitələr Şimali Amerika plitəsinin altına doğru hərəkət edir.
Louisiana Dövlət Universiteti və Kolumbiya Universitetinin Lamont-Doherti Rəsədxanasından olan alimlər seysmik dalğaların əks-sədasını analiz edərək qırılma xətlərinin dəqiq təsvirlərini yaradıblar. Onlardan birində təxminən 5 kilometrlik şaquli yerdəyişmə qeydə alınıb.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi Brandon Şuk bu prosesi ağır qatarın yoxuşda hərəkətə keçməsinə bənzədir. "Subduksiya zonasını işə salmaq nəhəng güc tələb edir, lakin hərəkət başlayandan sonra proses sürətlənir. Dayanmaq üçün isə əsl qatar qəzası lazımdır", - deyə o bildirib.
Alimlər 75 kilometrlik qırılma zonası ətrafında seysmik aktivliyin dəyişdiyini müəyyən ediblər. Bəzi yerlərdə zəlzələ riski davam edir, digərlərində isə tam sükut hökm sürür. Bu, plitə qalıqlarının əsas kütlədən tamamilə ayrıldığına işarədir.
Kəşf, Kaliforniya sahillərində tapılan sirli "qalıq" mikroplitələrinin mənşəyini izah edir. Yeni məlumatlar seysmik təhlükələrin proqnozlaşdırılması modellərinə daxil ediləcək.
Daha ətraflı: tektonik plitələr, subduksiya zonası, zəlzələ.
