Milli Məclisin İnsan hüquqları komitəsinin sədri Zahid Oruc, 16 yaşına çatmamış uşaqların sosial şəbəkələrdə qeydiyyatına məhdudiyyət qoyulmasını nəzərdə tutan qanun layihəsi ilə bağlı açıqlama verib.
O, qanun layihəsinin uşaqların rəqəmsal məkanda hüquqlarını qorumaq məqsədi daşıdığını vurğulayıb. Son illər Milli Məclis bu istiqamətdə ardıcıl qərarlar qəbul edib.
Dünyada texnoloji inkişaf ən yüksək həddədir və rəqəmsal məkan fiziki reallığı əvəzləyib. Sosial şəbəkə platformaları alternativ yox, gerçək həyatın özüdür.
Azərbaycanın bu addımı beynəlxalq təcrübəyə əsaslanır. Avstraliya, Fransa, İspaniya, Böyük Britaniya, ABŞ və Çin kimi ölkələr artıq məhdudiyyətlər tətbiq edib.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının 2023-cü il hesabatına görə, 13-17 yaş aralığında olan yeniyetmələrin 95 faizi aktiv sosial media istifadəçisidir. Gündəlik orta istifadə müddəti 5 saatdan çoxdur.
Harvard Universitetinin tədqiqatı sosial media istifadəsinin artmasının depressiya simptomları ilə əlaqəli olduğunu təsdiqləyir.
İnterpolun 2023-cü il hesabatına əsasən, uşaqlara qarşı onlayn cinsi istismar hallarının 78 faizi sosial şəbəkə platformaları vasitəsilə baş verir.
Azərbaycanda 10-17 yaş aralığındakı uşaqların 89 faizi smartfon istifadəçisidir. Gündəlik orta sosial media istifadə müddəti 4 saat 12 dəqiqədir.
Respublika Uşaq Klinikasının statistikasına görə, 2022-25-ci illər arasında ekran vaxtı ilə bağlı psixoloji müraciətlər 4.7 dəfə artıb.
Qanun layihəsi 16 yaşına qədər uşaqları sosial şəbəkə platformalarının zərərli təsirlərindən qorumaq məqsədi daşıyır. 16-18 yaş qrupu üçün isə valideyn razılığı ilə hesab yaratma imkanı nəzərdə tutulur.
Platforma provayderləri yaş doğrulama mexanizmlərini tətbiq etməli olacaq. Manipulyativ dizayn texnikalarına yol verilməyəcək.
Zahid Oruc vurğulayıb ki, məqsəd uşaqları texnologiyadan uzaqlaşdırmaq deyil, onları manipulyativ alqoritmlərdən qorumaqdır.
