Bu gün Azərbaycan milli mətbuatının banisi, maarifçi Həsən bəy Zərdabinin anadan olmasından 189 il ötür.
Həsən bəy Zərdabi 1837-ci il iyunun 28-də Göyçay qəzasının Zərdab kəndində dünyaya gəlib. İlk təhsilini mollaxanada alıb, orta məktəbi Tiflisdə bitirib. Daha sonra Moskva Universitetində təbiət elmləri üzrə ixtisaslaşıb.
1869-cu ildən Bakıda rusdilli orta məktəbdə təbiətşünaslıq dərsi deyən Zərdabi, maarifçilik və mədəniyyətin inkişafı üçün çalışıb. 1873-cü ildə Nəcəf bəy Vəzirov və Əsgər ağa Adıgözəlovla birgə Mirzə Fətəli Axundzadənin "Hacı Qara" və "Lənkəran xanının vəziri" komediyalarını səhnəyə qoyaraq Azərbaycan teatrının təməlini qoyub.
1901-ci ildə Bakıda azərbaycanlı qızlar üçün ilk məktəbin yaradılmasında iştirak edib.
Zərdabinin ən böyük xidməti 1875-ci il iyulun 22-də Azərbaycan dilində ilk milli qəzet "Əkinçi"nin nəşrə başlamasıdır. Sadə xalqın maariflənməsinə xidmət edən bu qəzet iki il fəaliyyət göstərib, 1877-ci il sentyabrın 29-da çapı dayandırılıb.
1880-1890-cı illərdə "Ziya", "Kəşkül", "Kaspi", "Novoye obozreniye" kimi qəzetlərdə Azərbaycan və rus dillərində elmi-kütləvi məqalələr yazıb.
Ömrünün sonunda Bakı Şəhər Dumasının maarif şöbəsində çalışıb. 1907-ci il noyabrın 28-də vəfat edib, Bibiheybət məscidi yaxınlığında dəfn olunub. 1957-ci ildə məzarı Fəxri xiyabana köçürülüb.
Bu gün Azərbaycan Təbiət Tarixi Muzeyi və Gəncə Pedaqoji İnstitutu onun adını daşıyır.
