Bond.az White LogoBond.az Black Logo

Virtual autizm təhlükəsi

Virtual autizm nədir, uşaqlarda ekran asılılığının təsirləri və qorunma yolları haqqında məqalə.

Xəyalə Məmmədova
Müəllif:Xəyalə Məmmədova- Senior Editor
|
0

Müasir uşaqların diqqətini cəmləmək çətinləşib. Həddindən artıq ekran istifadəsi autizmə bənzər əlamətlər yaradır və buna "virtual autizm" deyilir.

ABŞ-nin Drexel Universiteti araşdırmasına görə, 12 aylıq uşaqların ekran qarşısında keçirdiyi vaxt 2 yaşında autizm simptomları riskini 4.2% artırır. Gündə 4 saatdan çox ekrana baxanlarda risk daha yüksəkdir.

Digər tədqiqatlar göstərir ki, gündə 3 saat və daha çox telefon-planşetlə vaxt keçirən uşaqların 19.7%-də sosial ünsiyyət qüsuru və autizmə bənzər simptomlar müşahidə olunur.

Erkən yaşda uzun müddət ekrana baxan uşaqlarda nitq gecikməsi, diqqət dağınıqlığı və hiperaktivlik digərlərinə nisbətən 2.3 dəfə çoxdur.

Amerika Pediatriya Akademiyası 18-24 aylıq uşaqlara ekran göstərilməməsini, 2-5 yaş arasında isə gündə maksimum 1 saatla məhdudlaşdırılmasını tövsiyə edir.

Uşaqları qorumaq üçün valideynlər, müəllimlər və dövlət birgə çalışmalıdır. Dünyada bir çox ölkələr sosial şəbəkələrə yaş məhdudiyyəti tətbiq edir. Məsələn, Avstraliya 16 yaşadək uşaqların sosial şəbəkələrdən istifadəsini qadağan edib.

Uşaqlara alternativ fəaliyyətlər təklif edilməlidir: idman, incəsənət, oyunlar. Onları ekrandan uzaqlaşdırmaq üçün hamımız səfərbər olmalıyıq.

Digər Xəbərlər
2026-07-05 20:31
|
371

SOCAR-ın Ukrayna YDM-sinə dron zərbəsi

Rusiya SOCAR-ın Ukrayna Nikolayev vilayətindəki yanacaqdoldurma məntəqəsinə dron zərbəsi endirdi. Xəsarət alan yoxdur.

0
2026-07-05 20:30
|
885

Bakıda bina sakinləri ölüm qorxusu ilə yaşayır

Bakıda Nəsimi rayonunda bina sakinləri qəzalı evdə ölüm qorxusu ilə yaşayır. Tavan və döşəmə çökmək üzrə, divarlarda çatlar var.

0
2026-07-05 20:02
|
581

Ağdam faciəsi: 3 nəfər boğuldu

Ağdamda ailənin 3 üzvü su anbarında boğulub. Faciə avqust ayında baş verib.

0
2026-07-05 19:01
|
956

Sürücülük vəsiqəsi üçün tibbi arayış 60 gün oldu

Azərbaycanda sürücülük vəsiqəsi üçün tibbi arayışın etibarlılıq müddəti 30 gündən 60 günə qaldırıldı. Yeni qərar TƏBİB tərəfindən təsdiqlənib.

0
2026-07-05 18:32
|
622

Köhnə su sayğacları tarixə qovuşur

Azərbaycanda köhnə su sayğacları uzaqdan oxunan yeni nəsil texnologiyalarla əvəz olunur. Su itkiləri azalacaq, rəqəmsal idarəetmə güclənəcək.

0
2026-07-05 16:03
|
468

Cəlilabadda unikal daş kürə tapıldı

Cəlilabadda Cənubi Qafqazda analoqu olmayan Neolit dövrünə aid sferik daş kürə aşkar edilib. Tapıntı Paşatəpə abidəsində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı üzə çıxarılıb.

0
2026-07-05 16:02
|
968

Hövsandakı palçıq təhlükəsi: həkim xəbərdarlığı

Hövsandakı palçığın təhlükələrini həkim açıqlayır. Mütləq tibbi müayinə olmadan palçıq müalicəsi risk yarada bilər.

0
2026-07-05 15:00
|
602

Satılmayan avtomobillər: Bazar durğunluqda

Avtomobil bazarında həftələrlə satılmayan avtomobillər və durğunluq səbəbləri. Elektrik avtomobillərə keçid trendi.

0
2026-07-05 14:01
|
423

Sabirabadda piyada avtomobil vurması nəticəsində öldü

Sabirabadda piyadanın ölümü ilə nəticələnən yol qəzası baş verib. M.S. Ordubadi küçəsində "Mercedes" avtomobil piyadanı vurub.

0
2026-07-05 14:00
|
832

Tibb mərkəzində işçi qalmaqalı: Kameradan qaçdılar

Nizami Tibb Mərkəzində işçi qalmaqalı: işdən məcburi çıxma iddiası, hüquqşünas rəyi və Dövlət Müfəttişliyinin araşdırması.

0
2026-07-05 13:02
|
915

Telefon diqqəti ölümə səbəb oldu - İsmayıllı qəzası

İsmayıllıda sürücünün telefon diqqəti nəticəsində baş verən ölümlü qəzanın təfərrüatı: 2 nəfər öldü, 1 nəfər yaralandı.

0
2026-07-05 13:01
|
258

Uşaq telefon əlindən alınanda əsəbiləşirsə, diqqət!

Kibertəhlükəsizlik eksperti Mehman İsgəndərov uşaqların sosial şəbəkə istifadəsi, yaş məhdudiyyəti və valideyn nəzarəti barədə açıqlama verib.

0
...